Hoe zit het met de wettelijke vertegenwoordiging van mensen met een verstandelijke beperking? Wat betekenen termen als bewindvoering, mentorschap en curatele?

Als iemand 18 is en dus meerderjarig, is hij of zij volgens de wet ook handelingsbekwaam. Dat betekent dat iemand zelfstandig (dus zonder toestemming van bijvoorbeeld een ouder of voogd) een rechtshandeling mag verrichten die niet kan worden teruggedraaid. Een rechtshandeling kan bijvoorbeeld zijn het kopen van een fiets of een huis. Niet iedereen van 18 jaar is in staat om de gevolgen van dit soort handelingen te overzien. Dit kan het geval zijn bij mensen met een verstandelijke beperking. Nu geeft de wet een aantal mogelijkheden om mensen te beschermen, die onvoldoende in staat zijn om voor zichzelf te zorgen.

Meerderjarig worden heeft verder gevolgen op terreinen zoals onderwijs, uitkeringen, toeslagen en zorg. Het is belangrijk om op tijd na te denken of iemand namens de jongere de wettelijke bevoegdheid kan overnemen. Ook op een later moment kan het wenselijk zijn om na te denken over de manier waarop wettelijke vertegenwoordiging is geregeld.

Hierna worden in het kort de verschillende vormen van wettelijke vertegenwoordiging uitgelegd.

Onder curatelestelling

Iemand die onder curatele is gesteld, wordt handelingsonbekwaam en mag bijna niets meer zelf beslissen. Dit is de meest vergaande maatregel. De curator is de wettelijk vertegenwoordiger van de betrokkene. De curator neemt beslissingen over geld en goederen (financiële zaken) en over de verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding van de betrokkene (persoonlijke verzorging). Voor praktisch elke handeling en beslissing moet de curator toestemming geven.

Onder bewindstelling

Onder bewindstelling  is bedoeld voor mensen die niet in staat zijn om hun financiële belangen te behartigen of mensen die schulden hebben. De bewindvoerder neemt beslissingen over geld en goederen. Het is niet altijd nodig om alle goederen van iemand onder bewind te stellen. De bewindvoerder maakt een lijst met een beschrijving van de goederen die onder het bewind vallen. Dit doet hij kort na zijn of haar benoeming. De bewindvoerder kan bijvoorbeeld ook belastingaangifte doen of toeslagen aanvragen.

Mentorschap

Mentorschap is bedoeld voor mensen die hun persoonlijke belangen (belangen die niet over geld of goederen gaan) niet kunnen behartigen. De mentor neemt beslissingen over de verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding van de betrokkene. Dit zijn beslissingen op het persoonlijke vlak. Daarbij kan het ook over feitelijke zaken gaan, zoals het inzien van een dossier. De mentor heeft de plicht om de betrokkene zoveel mogelijk zelf te laten beslissen en om een zelfstandig optreden van de betrokkene te bevorderen.

Hoe kan ik curatele, bewind of mentorschap aanvragen?

Een verzoek tot curatele, bewind of mentorschap wordt gedaan bij de kantonrechter. Hiervoor is geen advocaat nodig. Documenten die hiervoor nodig zijn, kunt u hier vinden op de site van de rijksoverheid.

Meer informatie over dit onderwerp is hier te vinden op de site van de rijksoverheid. Ook kunt u meer lezen in deze brochure.