Gerda Heijs is orthopedagoog-generalist en WZD (Wet Zorg en Dwang) functionaris.

Cliënten hebben inspraak bij de benoeming

Gerda is sinds maart 2021 werkzaam bij Careander en is één van de twee WZD functionarissen. Het is belangrijk dat cliënten inspraak hebben over de benoeming van deze functionaris. De cliëntenraad is dan ook betrokken geweest bij de benoeming.

Onafhankelijk advies is belangrijk

Als functionaris WZD beoordeelt Gerda de zorgplannen en geeft onafhankelijk advies als het gaat om onvrijwillige zorg. Zij ziet toe op de inzet van de minst ingrijpende vorm van onvrijwillige zorg en stimuleert de mogelijke afbouw van onvrijwillige zorg.

Goed bedoeld worden er vaak keuzes gemaakt vóór cliënten in plaats van mét cliënten

“Er is altijd een spanningsveld tussen vrijheid en beperking, kan iemand de consequenties wel goed overzien van de beperking die opgelegd wordt? Goed bedoeld worden er vaak keuzes gemaakt vóór cliënten, in plaats van mét cliënten en hun vertegenwoordigers. Interessant is ook dat de wat oudere cliënten die al jarenlang bij Careander wonen, er aan gewend zijn geraakt dat bijvoorbeeld de deur van de kast op slot is. Als zo’n maatregel gestopt wordt voelt dat als een grote verandering en moet de cliënt hier ook weer aan wennen. Je zou kunnen zeggen dat het hier gaat om ‘verworven’ veiligheid.  Het is de kunst om het proces rond deze veranderingen goed te begeleiden.”

De WZD vraagt om een stuk bewustwording, waarom doe je wat je doet?

“De begeleiders van de woonlocaties hebben allemaal de WZD e-learning gevolgd en daarnaast hebben de orthopedagogen op alle woonlocaties een training WZD op alle woonlocaties gegeven.

De WZD vraagt vooral om een stuk bewustwording. Waarom doe je wat je doet? Wat is de onderliggende vraag van de cliënt? Teams kunnen terecht bij de orthopedagoog met vragen over onvrijwillige zorg. Zij zijn onder andere ondersteunend in het maken van de afwegingen bij het bepalen van de wilsbekwaamheid van de cliënt en denken mee over wat de meest passende maatregel is, en hoe deze maatregel afgebouwd kan worden.

Als er sprake is van onvrijwillige zorg, beoordeelt de WZD functionaris of het geoorloofde maatregelen zijn. Is het een gewogen besluit en is er gekozen voor de zo licht mogelijke vorm van onvrijwillige zorg? We gaan altijd uit van; geen onvrijwillige zorg, tenzij… Anders kiezen we voor een zo kort mogelijk en zo licht mogelijke maatregel. We kijken altijd naar wat zo goed mogelijk past bij de cliënt.”

Wat hebben we geleerd en wat nemen we mee naar volgend jaar?

“We ervaren dat er steeds meer aandacht is voor de WZD. De WZD verdient een vaste plek op de agenda van het zorgplangesprek en op de agenda van het teamoverleg. Dit om kritisch en reflecterend het gesprek met elkaar te blijven voeren over onvrijwillige zorgmomenten. Ook zou het mooi zijn als begeleiders zich kunnen inschrijven voor intervisie om casussen te bespreken die zich in de praktijk voordoen.

De administratieve kant, het vastleggen van onvrijwillige zorg, wordt soms als belastend ervaren. De verwachting is dat ONS in dit verband gebruiksvriendelijker is dan Plancare. “